TEZYİNAT & NAKKAŞ İŞLERİ

(Tarihi yapılarda kalem işi, süsleme ve bezeme restorasyonu)

1️⃣ Tezyinat & Nakkaş İşinin Temel Prensipleri

Bu işlerde esas olan yenilemek değil, korumak ve tamamlamaktır.

• Özgün motife sadakat

• Aynı teknik – aynı malzeme

• Asgari müdahale

• Yeni yapılanın eskisinden ayırt edilebilir olması

• Her aşamanın belgelenmesi

Nakkaş, sanatçı değil; koruyucudur.

2️⃣ Ön İnceleme ve Motif Tespiti

Uygulamaya başlamadan önce yapılan en kritik aşamadır.

 Yapılan işlemler:

• Raspa (katman katman boya kazıma)

• Özgün motiflerin ortaya çıkarılması

• Motif tekrarları ve kompozisyon analizi

• Renk analizleri (toprak boya, kök boya)

• Fotoğraf ve çizimle belgeleme

Tahminle motif çizilmez.
Motif yoksa “tamamlama” yapılmaz, sadece koruma yapılır.

3️⃣ Yüzey Hazırlığı

Tezyinat işinin kalitesi, yüzeyin doğru hazırlanmasına bağlıdır.

 Zemin türleri:

• Kireç esaslı sıva

• Alçı süsleme

• Taş yüzey

• Ahşap yüzey

 Hazırlık:

• Kabarmış boya ve gevşek sıva temizlenir

• Çimentolu, akrilik eski onarımlar sökülür

• Yüzey hafif nemli bırakılır

• Tozdan tamamen arındırılır

4️⃣ Kalıp Alma ve Motif Aktarma

✏️ Kullanılan yöntemler:

• İğneleme (Pouncing)
  Orijinal motif üzerinden delikli kâğıt

• Şablon yöntemi

• Serbest el (sadece uzman nakkaşlar)

 Aktarma:

• Kömür tozu veya doğal pigmentle aktarım

• Aşırı bastırmadan, yüzeyi bozmadan

5️⃣ Boya ve Malzeme Hazırlığı

 Kullanılan boyalar:

• Toprak boyalar

• Kök boyalar

• Doğal mineral pigmentler

• Kireç sütü veya doğal bağlayıcılar

Akrilik, plastik, sentetik boyalar kullanılmaz.

 Bağlayıcılar:

• Kazein

• Arap zamkı

• Yumurta tempera (nadir, özel işlerde)

6️⃣ Kalem İşi Uygulama Teknikleri

 Uygulama sırası:

1. Kontur çizimi

2. Ana renk dolguları

3. Gölgeleme (ışık–derinlik)

4. İnce detay ve tahrir

5. Son düzeltmeler

 Fırça darbeleri tek yönlü ve kontrollü olmalıdır.

7️⃣ Altın Varak (Tezyinatın Zirvesi)

✨ Varak türleri:

• Gerçek altın varak (22–24 ayar)

• Şapka altın (özel restorasyonlarda)

 Uygulama:

1. Zemin hazırlığı (bole veya miksiyon)

2. Varak yapıştırma

3. Kuruma

4. Parlatma (agat taşı)

 Sahte varak restorasyonda tercih edilmez.

8️⃣ Eksik Motif Tamamlama

 Tamamlama yöntemleri:

• Analoji yöntemi
  Aynı yapının sağlam bölümlerine bakılarak

• Belgeleme varsa birebir

• Yoksa nötr tamamlama

 Yeni yapılan motif, yakından bakıldığında anlaşılabilir olmalıdır.

9️⃣ Koruma ve Sabitleme

 Yapılan işlemler:

• Boya sabitleyici (doğal)

• Nefes alabilen yüzey koruyucu

• Tuzlanma önleyici uygulamalar

 Vernik, parlak cila kullanılmaz.

 Sahada En Çok Yapılan Hatalar ⚠️

• Motifi “yeniden çizmek”

• Modern boya kullanmak

• Fazla canlı renkler

• Aşırı detay eklemek

• Belgelenmeden müdahale

 Usta Tavsiyeleri (Sahadan)

• Renk her zaman kuruyunca karar verilir

• İlk uygulama daima deneme alanında

• Eski motiften daha güzel yapmak yanlıştır

• Sabır, bu işin yarısıdır